Grzybobranie na wsi: kiedy, gdzie i jak zbierać bezpiecznie

Tomasz Kęsik Avatar

4 min czytania

Wiklinowy koszyk z grzybami na leśnej ściółce

Sedno

Grzybobranie to zbieranie dziko rosnących grzybów w lesie. Na wsi jedź od przełomu lipca i sierpnia, a najlepiej od połowy września, i wychodź o świcie, po deszczu. Zbieraj wyłącznie gatunki, które znasz na pewno; początkujący niech wybierają grzyby rurkowe. O statusie lasu decyduje zarządca: w lasach państwowych zbierać wolno, w parkach narodowych i rezerwatach nie.

Czym jest grzybobranie na wsi?

Na wsi grzybobranie to zajęcie na jeden poranek, które planuje się jak wycieczkę: z godziną wyjścia, kierunkiem i sprzętem. Jest pełnoprawną atrakcją pobytu, nie tylko hobby dla doświadczonych grzybiarzy.

Przy wyborze noclegu liczy się dla mnie las w zasięgu spaceru, a nie liczba zdjęć grzybów na stronie gospodarstwa.

Kiedy jechać na grzyby: sezon i pora dnia

Sezon ma dwa etapy (taniomam.interia.pl):

  • przełom lipca i sierpnia: początek sezonu, dobry termin na pierwsze wyjście dla początkujących
  • od połowy września: szczyt, czyli prawdziwki, borowiki, maślaki i podgrzybki

Wyjdź o świcie, bo jest chłodno i grzyby nie są jeszcze zaparzone. Wybieraj się po deszczu.

Zainteresowanie grzybobraniem w Polsce rośnie od końca sierpnia i według Google Trends szczytuje w tygodniu od 4 października (indeks 100). Pozostałe punkty serii pokazuje tabela.

Tydzień Indeks zainteresowania
od 26 lipca 53
od 4 października 100
połowa listopada 8

Na termin pobytu to wskazówka: lipiec jest startem, ale prawdziwy wysyp zaczyna się dopiero od drugiej połowy września.

Jakie grzyby i pod jakimi drzewami ich szukać?

Borowik szlachetny i kurka rosną pod świerkami i sosnami, maślak pod sosną, a koźlarz babka pod brzozą. Gdzie są grzyby, podpowiada więc drzewostan wokół gospodarstwa (wp.pl).

Gatunek Drzewo Grupa
Borowik szlachetny świerk, sosna rurkowe
Podgrzybek brunatny świerk, sosna rurkowe
Kurka świerk, sosna blaszkowe
Maślak sosna rurkowe
Koźlarz babka brzoza rurkowe

Kurka jest grzybem blaszkowym, więc początkujący zaczynają od pozostałych gatunków z tabeli.

Gdzie wolno zbierać grzyby i co sprawdzić u gospodarza?

W lasach państwowych zbierać wolno, w parkach narodowych i rezerwatach nie. Lasy Państwowe dopuszczają zbieranie grzybów, ale mogą wprowadzać okresowe zakazy (blog.grzybnie.pl). Zasady dla lasów prywatnych i ogrodzonych oraz ewentualne limity zbiorów potwierdzi nadleśnictwo i gospodarz.

Bliskość lasu skraca poranną drogę, co docenisz przy noclegu takim jak domek w lesie, ale o grzybobraniu decyduje status lasu. Zanim wpłacisz zadatek, zadaj gospodarzowi trzy pytania:

  1. Który las jest najbliżej i czy to las państwowy, a nie park narodowy lub rezerwat?
  2. Czy obowiązuje tam okresowy zakaz zbierania grzybów?
  3. Czy droga do grzybowych miejsc prowadzi przez las, czy wzdłuż ruchliwej drogi?

Pytanie o drogę ma uzasadnienie: grzyby przy drodze nie nadają się do koszyka. Wchłaniają metale ciężkie z otoczenia, dlatego omijaj okolice zakładów produkcyjnych, rowy i drogi o dużym natężeniu ruchu.

Jak zbierać bezpiecznie: zasady dla początkujących

  1. Zbieraj tylko gatunki, które znasz na pewno. Wątpliwy okaz zostaw w lesie.
  2. Początkujący niech zbierają wyłącznie grzyby rurkowe, bo w tej grupie nie ma gatunków śmiertelnie trujących (portel.pl, 2011).
  3. Omijaj grzyby młode, bez wykształconych cech gatunku, i zbyt stare. Młode owocniki są najczęstszą przyczyną pomyłek.
  4. Nie ufaj metodom babcinym. Zabarwienie cebuli, ciemnienie srebrnej łyżeczki i gorzki smak nie rozpoznają gatunków trujących.
  5. Zbieraj do przewiewnego koszyka, najlepiej wiklinowego, który zapewnia wentylację. W reklamówce grzyby się zaparzają i szybciej psują.
  6. Zabierz niewielki, ostry nożyk.

Jaki grzyb jest najbardziej niebezpieczny i co zrobić po zatruciu?

Muchomor sromotnikowy (Amanita phalloides), zwany sromotnikiem, powoduje ciężkie zatrucia. Smak ma przyjemny, słodkawy, więc nie ostrzega. W 2010 r. zatruło się nim w Polsce 80 osób, a 7 zmarło.

Po zatruciu zgłoś się jak najszybciej do lekarza. Objawy to nudności, ból brzucha, biegunka i gorączka, a mogą pojawić się z opóźnieniem (spottedlublin.pl, 2020). Ten tekst nie zastępuje porady lekarskiej.

Grzyby na Podlasiu: czego się spodziewać na wsi

O grzyby na Podlasiu pytają regularnie: fraza „grzyby podlasie” ma ok. 880 wyszukiwań miesięcznie. Obowiązują tu te same zasady co wszędzie. Lasy państwowe sąsiadują z obszarami chronionymi, więc status lasu przy gospodarstwie trzeba sprawdzić tak samo jak w każdym innym regionie, a gospodarz wskaże miejsca, w których zbiera się grzyby. Liczy się deszcz sprzed wyjazdu i drzewa wokół noclegu, a nie ranking regionów. Gospodarstwa z kuchnią i opis okolicy znajdziesz w tekście o agroturystyce na Podlasiu.

Z dziećmi i psem w lesie

Dziecko nie zbiera grzybów samodzielnie i niczego nie próbuje w lesie; zbiera dorosły, a dziecko pomaga nieść koszyk. Pies idzie na smyczy, bo grzyby i ściółka bywają dla niego niebezpieczne. Szersze zasady zachowania przy zwierzętach, maszynach i wodzie opisuje tekst o bezpieczeństwie dzieci na wsi, a wymagania wobec czworonoga w noclegu zestawia poradnik o domku z psem na wsi.

Co zrobić z grzybami po powrocie?

Przełóż grzyby do przewiewnego pojemnika i nie trzymaj ich długo. Kto ma wątpliwości co do gatunku, może je bezpłatnie sprawdzić w Sanepidzie. Wieczorem zapytaj gospodarza o domową kuchnię (potrawy regionu opisuje tekst kuchnia podlaska).

Tomasz Kęsik Avatar